جشنواره هاي هنري در تابستان ها رونق زيادي دارند. اين رويدادها در سراسر جهان همه ساله توريست هاي فراواني را جذب مي کنند و تاثير بسياري در نگرش موسيقي به همراه دارند. برعکس ايران که در تابستان به جز کنسرت هايي در فضاي باز اتفاق ديگري در موسيقي نمي افتد و مهمترين رويداد موسيقي يعني جشنواره موسيقي فجر هم در سردترين فصل سال برگزار مي شود. اما تابستان در ديگر کشورها فصل موسيقي است و ما اشاره اي بسيار کوتاه کرده ايم به مهمترين و جذاب ترين جشنواره هاي تابستاني که شايد براي طيف گسترده اي از مردم، راک بازها، خوره هاي کتاب و مشتاقان شناخت فرهنگ هاي متفاوت جالب باشد. با ديدن جشنواره هاي بزرگ دنيا و خواندن درباره آنها مي توان به تفاوت آنها و رويدادهاي موسيقي که در کشور ما اتفاق مي افتد، پي برد. يکي از تفاوت ها و البته مهمترين آنها زمان مشخص و ثابتي است که اين جشنواره ها دارند و کمتر مساله اي مي تواند اين زمان را تغيير دهد. 

جشنواره بين المللي منچستر

اين جشنواره که در بين روزهاي 28 ژوئن تا 15 جولاي برگزار خواهد شد، مکان هاي مختلفي را براي اجرا انتخاب کرده است که اولين آن نيويورک است. برگزارکنندگان با اينکه هنوز جشنواره منچستر جشنواره اي نوپا به حساب مي آيد ولي متکبرانه با شعار اولين جشنواره بين المللي اصيل ها آن را سازماندهي کرده اند. در اين فستيوال 25 تن از مجريان و تهيه کنندگان هنري فعاليت خواهند داشت. زوج ديمون آلبارن و جيمي هيولت از گروه گريلاز1 اجراکننده اپراي آغازين هستند. آنها افسانه هايي از چين با قدمت 400 سال را بازگو خواهند کرد. وجه بارز و ممتاز ستاره هاي جاني وگاس در مکاني دور از خانه آنجايي است که او در نقش مردي ظاهر مي شود که تلاش مي کند تا از خانه هايي که بازديدکنندگان جشنواره در نقش خريدار آن حاضر شده اند انتقاد کند. از نکات کليدي فستيوال نمايش فيلم سينمايي «پيانيست» اثر موزيکال و زيباي رومن پولانسکي است که بر اساس يادداشت هاي «ويلاديسلاو زيپلمن» در خصوص ماجراي آلمان ها و يهوديان در خلال جنگ دوم ساخته شده است.

آدرس اينترنتي؛

www.manchesterinternationalfestival.com

 جشنواره برينگتون

جشنواره برينگتون نيز همچون جشنواره منچستر در مکان هاي متفاوتي اجرا مي شود و تا 27 مه ادامه دارد. در اين جشنواره کليشه «لندن در کنار درياها» فراموش شده است. اين جشنواره با اجراي کلاس بالاي فرهنگي دوجنسه تايواني که عوايدش براي امور خيريه مصرف خواهد شد، تکميل مي شود. در اين جشنواره نمايشنامه دوشيزه جوان اثر جين جنت2 توسط نيل بارتل3 اجرا مي شود. همچنين گفت وگويي ميان گوردون براون، اندرو مار4 و لايونل شرايور5 از ديگر برنامه هاي آن خواهد بود.

آدرس اينترنتي؛ www.brightonfestival.org

 جشنواره هي

اين جشنواره در دهکده هاي تاريخي واي، پويس و ولز از تاريخ 24 مه تا 3 ژوئن برگزار مي شود و جشنواره وودستاک را يادآوري مي کند. جشنواره «هي» که حالا 20 سال از آغاز به کارش مي گذرد 12 روز برنامه شامل گفت وگو، خواندن و کارگاه هاي عملي را در حومه کشور آرام و ساکت ولز برنامه ريزي کرده است. در اين جشنواره با افرادي چون جان ميجر، کيت بلنشت و مارتين ايمس6 گفت وگو خواهد شد و هات چيپ7، سث ليکمن8 و باب گلداف به روي صحنه خواهند رفت. همچنين لويس برني اس در جشنواره از تجربيات خود در خصوص روز اول بازيگري اش و حس و حال آن موقع خواهد گفت.

آدرس اينترنتي؛ www.hayfestival.co.uk 

جشنواره هاي خانوادگي

جشنواره «ومد» که در ويلشر انگلستان و از 27-20 جولاي برگزار مي شود، جشنواره اي است همچون برنامه هاي آخر هفته تقريباً سنتي ولي هميشگي که مملو از اصوات جهاني است. رويدادي عاري از هرگونه اسپانسرهايي که متخصص استفاده از نيروزا ها و تماشاچيان هيجان زده هستند و بسياري از جشنواره هاي مدرن را از کيفيت لازم مي اندازند. جشنواره اي براي کودکان، در فضايي که مختص آنان است و بالماسکه هاي جذاب در آخر هر روز. پيتر گابريل، کندي استاتن9 و ارکستر چهار نفري کرانس10 در اين جشنواره به اجراي برنامه مي پردازند. از نکات قابل توجه مي توان به اولين جشنواره در سال 1982 اشاره کرد. شبي که گروه اکو و بانيمن 11يکي از گروه هاي درامر برونئي را دعوت کرده بودند تا بر روي صحنه قطعه اي را همراه آنان اجرا کنند. طرفداران بي شمار بانيمن در آن شب آنقدر هيجان زده بودند که از هر شيئي که به دستشان مي رسيد به عنوان يکي از اجزاي درام استفاده مي کردند و اين کار را تا ساعت ها هم ادامه دادند.

آدرس اينترنتي؛ www.womad.org

 جشنواره الدبرگ

اين جشنواره از 24-8 ژوئن در سافک انگلستان برگزار مي شود. رويدادي براي آن دسته از مشتاقان موسيقي کلاسيک که علاقه به حضور در کنسرت هاي سرپايي دارند. کنسرت هايي که تماشاگران در آن ايستاده اند و به هر جا که بخواهند گردش مي کنند. اين جشنواره از سال 1948 تا به حال و به همت نوازنده و آهنگساز انگليسي، بنيامين بريتن، برپا شده است. جشنواره اي که به ارائه کارهاي خلاقانه و شکستن عرف هاي موجود شهرت دارد. امسال در اين رويداد آخرين اپراي ريتن به کارگرداني بازيگر / کارگردان ژاپني «يوش اويدا» اجرا خواهد شد. از اتفاقات مهم و جالب طي برگزاري اين جشنواره مربوط به تابستان پارسال است و آن هم مربوط به اجرايي پرخطر شامل يک قطعه 6 ساعته از موسيقي کلاسيک و الکترونيک بود که البته توانست با موفقيت هر چه تمام تر خيل عظيمي از مشتاقان را گرد خود آورد.

آدرس اينترنتي ؛ www.aldeburgh.co.uk

 جشنواره سينتس

اين جشنواره در دهکده سينتس در فرانسه و از تاريخ 22-12 جولاي برگزار مي شود. اين جشنواره که فضاسازي و طراحي آن بسيار يادآور اوايل جريان باروک و موسيقي مجلسي رنسانس است توسط رهبر ارکستر مشهور فيليپ هيروگ بنا گذاشته شده است و کارهايي از بزرگان اين عرصه از موسيقي همچون باخ و بتهوون و ديگر افراد مثل بوکستهودا12 و پولاسترينا13 را اجرا مي کند. اين دهکده در مکاني در شمال بوردو واقع شده است، مکاني با کوچه پس کوچه هاي زيبا و معماري زيبا به سبک رومي، ضمن آنکه از انبوهي توريست ها نيز در اين مکان چندان خبري نيست و هنوز توانسته است آرامش خود را حفظ کند. جو سوهوبيت با اولين تجربه اش از رهبري باخ و چندي کليئر در اين جشنواره اجرا خواهند داشت.

آدرس اينترنتي؛ www.abbayeauxdames.org.uk

 جشنواره آزادي عمل

جشنواره اي که از 13 تا 15 جولاي در سافکس انگلستان برگزار مي شود شامل اتفاقي متشکل از حضور منتخب ها است. شايد اين کلمه تا به حال بسيار استفاده شده است، ولي هيچ چيز به خوبي آن، اين رويداد را توصيف نمي کند. اين جشنواره که سال گذشته مقام بهترين جشنواره تازه کار را از آن خود کرد باعث جمع شدن تعداد زياد و متفرقي از موسيقي راک، ادبيات و کمدي در اين منطقه آرام شد.

آدرس اينترنتي؛ www.latitudefestival.co.uk

پي نوشت ها؛

1- «گريلاز » در سال 1999 توسط ديمون آلبارن و جيمي هيولت تشکيل شد. اين گروه داراي شخصيت هاي کارتوني است و سبک آنها بديل راک است.

2- «جين جنت» نويسنده و فعال سياسي فرانسوي

(1986-1910)

3- «نيل بارتلت» يکي از بازيگران خلاق و مشهور انگلستان که در سال 1958 به دنيا آمده است.

4- «اندرو مار» روزنامه نگار و مفسر سياسي

5-«لايونل شرايور» روزنامه نگار و نويسنده امريکايي

6- «مارتين ايمس»، نويسنده انگليسي

7- «هات چيپ» گروه موسيقي الکترو - پاپ انگليسي

8- «سث (برنارد ) ليکمن» خواننده سبک فولکلور و آهنگساز 30 ساله انگليسي

9- «کندي استاتن» خواننده امريکايي سبک موسيقي گاسپل (موسيقي گاسپل؛ فرمي از موسيقي تاريک امريکايي ملهم از موسيقي کليسا و فرم هاي روحاني و بلوز). موسيقي گاسپل

10- «کرانس»، کوارتت کرانس توسط ديويد هرينگتئن (ويولنيست) در سال 1973 تشکيل شد. کرانس متخصص در موسيقي مدرن است. آنها غالباً با آهنگسازان ميني ماليست کار مي کنند.

11- گروه «اکو و بانيمن»، گروه پست پانک انگليسي که در 1978 در ليورپول انگلستان تشکيل شد.

12- «بوکستهودا» آهنگساز نوازنده ارگ و آهنگساز موسيقي کليسايي (1707-1637) و يکي از تاثيرگذارترين آهنگسازان زمان خود

13- «پولاسترينا» آهنگساز ايتاليايي (1594-1525)

بيشتر از يک سال از توفان کاترينا و آوارگي مردم نيواورلئان و بخصوص جزيست هاي آن مي گذرد. حالا چند روز بيشتر از برگزاري جشنواره جز و ميراث فرهنگي اين شهر نگذشته که بزرگان جز اعلام کرده اند قصد بازگشت به خانه هاي قديمي شان را دارند. «ايرما توماس» سلطان سول نيواورلئان نيز چند هفته قبل به خانه اش برگشت. «جين نايت» هم اعلام کرده به خانه اش بازگشته و «بريس ميلر» ترومپت نواز گروه برنجي نوازان «ماهوگاني» گفت نخستين شبش را پس از مدت ها دربه دري در اتاق خواب قديمي اش گذراند. آنها البته خوش شانس ترين ها هستند. هيچ وقت در محله اي مخروبه مثل «لوور ناينث وارد» زندگي نکردند که البته هنوز هم خالي از سکنه است. آنها مي توانند به سرزمين دوست داشتني شان برگردند و در کلوپ هاي جزي که مملو از جهانگرداني از سراسر دنياست دوباره مشغول به کار شوند. آن وقت است که دوباره موسيقي و تجارت در نيواورلئان رونق مي گيرد. بازسازي فرهنگ نيواورلئان فقط براي جذب توريست نيست بلکه هدفي بزرگ براي دميدن شوري دوباره به تن اين شهر ويران شده است. فرهنگي که علاوه بر موسيقي اصيل محلي يادآور کاروان هاي آفريقايي، کارناوال هاي اروپايي، تاريخ امريکا و بردگي فراموش نشدني سياهان است و با توفاني مثل کاترينا اين فرهنگ هيچ وقت از بين نمي رود.

سي و هشتمين دوره جشنواره سالانه جز که قديمي ترين جشن اين شهر هم محسوب مي شود، امسال احساسات بسياري از مردم را تحريک کرد و آنها را در حسرت فرهنگ غني نيواورلئان گذاشت. اين جشنواره باعث فوران احساسات مردم در مواجهه با فرهنگ اين شهر شده است جشنواره اي که از سال 1970 آغاز شد و بدون وقفه تا به امروز ادامه يافته است. امسال بيش از 80 درصد موزيسين ها را موزيسين هايي تشکيل مي دهند که موسيقي يک قرن گذشته را اجرا مي کنند از گروه سازهاي برنجي گرفته تا گروه هاي هيپ هاپ.

نوازندگان محلي با موسيقيداناني که از نقاط مختلف به اين جشنواره آمده اند، در يک صف قرار گرفته اند کساني مثل «نوراجونز»، «بوني ريت»، «تي بون بارنت»، «جيل اسکات»، «براد پيسلي» و «باندا ال رکوردو» که گروه سازهاي برنجي از مکزيک است. همين طور کنسرت هايي هم از نوازندگاني که اهل لوئيزيانا هستند ترتيب داده شد. کنسرت هايي که شامل اجراي کساني مثل «لوسيندا ويليامز»، «جري لي لوئيز» و «جاني ريورز» بود. شرکت کنندگان هيچ وقت اين جشنواره را فراموش نمي کنند چرا که ترکيب عجيبي از نوازندگان و خوانندگان را کنار هم ديده اند. موسيقيدان هاي ميهماني که با نوازندگان محلي نيواورلئان همراه خواهند شد. کوينيت ديويس از مجريان فستيوال جز مي گويد؛ اگر نيويورک مرکز صنعت جز است، نيواورلئان قلب فرهنگ جز قلمداد مي شود. او سال گذشته مطمئن نبود که اين جشنواره امسال برپا خواهد شد يا نه؛ «من در وهله اول بايد ببينم آيا توليدکننده جز زنده مانده است که فستيوالي برايش برپا شود.» مورايس براون يکي از ترومپت نوازان شيکاگو مي گويد؛ هر کسي علاقه مند و پيگير اين نوع موسيقي نيست اما مردم همچنان دوست دارند به اين موسيقي وفادار بمانند؛ موسيقي صراحت لهجه و اندوه. گرگوري ديويس ترومپت نواز و خواننده گروه درتي دوزن، يکي از موفق ترين گروه هاي جز نيواورلئان مي گويد؛ «جزنوازان به خاطر وضع شغلي و زندگي در شرايط بدي بودند که اين اتفاق آسيب پذير آنان را خاتمه داد. اغلب اين نوازندگان و خوانندگان کافه ها، صاحب منزل نبودند و چشم به دست لطف ديگران داشتند تا بلکه سرپناهي براي خود پيدا کنند. براي بسياري از آنها نواختن تنها محل تامين معاش بود.»

لوئيس ادواردز يکي از مجريان فستيوال ميراث فرهنگي جز مي گويد؛ فکر کنيد که در مراسم تشييع نواخته مي شود. امروز ما بايد بتوانيم با سرور به اين تراژدي پاسخ دهيم و بنيان فرهنگي خود را بازسازي کنيم.نيواورلئان دوباره در شب هايش مي درخشد. مردان شهر در کافه ها جمع مي شوند و موسيقي مي نوازند و موسيقي مي شنوند. موزيسين ها دوباره به کلوپ هاي جز و بلوز برگشته اند انگار نه انگار که توفاني در کار بوده است؛ توفان کاترينا. ريشه هاي آوازهاي امريکايي از اين شهر رشد کرده و موسيقي در آن يک سرگرمي نيست، خود زندگي است. براي همين مردمان نيواورلئان نمي توانند از آن دست بکشند. حالا در بيشتر از 80 کلوپ شبانه اين شهر موسيقي زنده شنيده مي شود و اين تعداد دوسوم کلوپ هايي است که قبل از توفان کاترينا فعاليت مي کردند. ستاره هاي موسيقي جز، پانک و بلوز اگرچه قبلاً در بخش هايي که امروز از توفان خسارت فراوان ديده، فعاليت مي کردند اما حالا در کلوپ هاي محله فرانسوي ها و نواحي شمالي شهر پراکنده هستند. گروه هاي فانک مثل «رادياتورز» و «گالاکتيک»، گروه هاي سازهاي بادي، گروه هاي موسيقي سول و نوازندگان جز مثل «کرميت رافينز» و «ترومبون شورتي» حالا آنها استانداردهاي موسيقي در نيواورلئان را مي نوازند. روح موسيقي در اين شهر عوض شده و اعضاي گروه هاي قديمي پراکنده شده اند. گاهي اعضاي چند گروه، يک گروه واحد را تشکيل داده اند و تا هماهنگي کامل شان زمان نسبتاً زيادي لازم است. در قرن بيست ويکم موسيقي متداول در اين شهر را هيپ هاپ تشکيل مي داده است و در طول زمان مردم آن به ريشه هاي فرهنگي خود يعني جز و بلوز بازگشته اند. نيواورلئان بارها موسيقي امريکا را زنده کرد و آن چيزي که زماني در خيابان هاي نيواورلئان شنيده مي شد، بعدها با تسخير جهان جز نام گرفت. حرکت و سرعت در موسيقي راک اند رول از اين شهر ريشه گرفت و موسيقي «آر اند بي» سکوت ها و سکته هايش را از نيواورلئان آموخت. از آوازهاي نيواورلئان کشش و درهم آميختگي فرهنگ هاي مختلف را به راحتي مي توان شنيد.

مي دانيد قصه خلق اثر ماندگاري با نام «تو اي پري کجايي» چه بود؟ همايون خرم آن را در چه سالي و در چه شرايط روحي نوشت؟

اين اثر براي نخستين بار کجا و توسط چه نوازندگاني اجرا شد و چه تاثيري در جريان موسيقي آن زمان و بين عامه مردم داشت؟ اينها جزئياتي است که ما و شما کمتر درباره آن مي دانيم. جزئياتي زيبا و گاه پر از شگفتي که بايد بازگو شوند اما کمتر مجالي براي بازگويي آنها وجود داشته است. از اين رو از اين به بعد نام اين ستون را در تمام روزهايي که روزنامه همراه با صفحه موسيقي منتشر مي شود (شنبه، دوشنبه و چهارشنبه) «آهنگ هاي ماندگار» مي گذاريم. همه ما هر روز آهنگ هايي را با خود در هر جايي که باشيم زمزمه مي کنيم. آهنگ هايي هستند که صدها بار تا به حال به آنها گوش داده ايم و هنوز هم هر بار که مي شنويم موجي از خاطره ها را همراه خود برايمان مي آورند. آهنگ هايي که بعضي وقت ها برايمان از موسيقي خالي است و فقط خاطره هاي مرتبط با آنهاست که ما را به چندباره گوش کردن آنها فرامي خواند.

غالباً آهنگ ها بيشتر به ياد مي مانند و باز هم غالباً اين آهنگ ها هستند که ماندگارترند. خيلي وقت ها پيش آمده که آهنگي را زير لب زمزمه مي کنيم يا آن را مي شنويم و به آن احساس تعلق خاطر داريم اما از نام آهنگساز و خواننده و اجرا کننده آن هيچ نمي دانيم. نام گروه هاي بزرگ با تک آهنگ ها سر زبان ها جاري شده است.

کمتر آلبومي در تمامي سبک هاي موجود در موسيقي جهان پيدا مي شود که همه آهنگ هايش مشهور شود. محبوبيت تک آهنگ ها بود که باعث سنت انتشار «تک آهنگ» در غرب شد. تک آهنگ هايي که غالباً پيش از ارائه کل آلبوم روانه بازار مي شود و بعضاً مي تواند ميزان واکنش مخاطب به اثر را نيز بسنجد. ما در اين ستون از منابع متنوعي بهره خواهيم گرفت.

و همين طور طيف اين آهنگ ها را به دو بخش کلي تقسيم خواهيم کرد. بخش موسيقي غير ايراني، که سعي مي شود تا از منابع معتبري همچون مجله رولينگ استون و ديگر مجلات و ايت هاي معتبر استفاده کنيم و بخش موسيقي ايراني که آن را به دو بخش تقسيم خواهيم کرد. در بخش اول نظر هنرمندان و اهالي موسيقي را جويا مي شويم و آهنگ هاي برتر آنها را به شما معرفي مي کنيم و در بخش بعدي نظرات شما را جويا خواهيم شد تا براي اولين بار تنها رسانه يي باشيم که به ميان شما آمده و برترين ها را از زبان و دل شما گرفته و عرضه مي کند. نظرات موسيقي دانان ايراني را درباره تک آهنگ هايي که در موسيقي ايران تاثير گذاشته و ماندگار شده است، به مرور همراه با توضيح آنان منتشر خواهيم کرد و وقتي تعداد کارشناساني که در اين باره نظر داده اند به ميزان قابل قبولي رسيد، آمار کلي اعلام مي شود و درباره بهترين آثاري که به طور مشترک نظر بسياري را به خود جلب کرده مطالب مفصل نوشته و ميزگردي برگزار خواهد شد.

درباره انتخاب شما نيز چنين خواهد شد. شما مي توانيد 10 آهنگ يا ترانه اي را که از پنجاه سال گذشته تاکنون بيشترين تاثير را در موسيقي ايران گذاشته اند يا به نظر شما ماندگارتر بوده اند انتخاب کنيد و براي ما به آدرس الکترونيکي bestpersiansongs@gmail.com ايميل بزنيد. 10 آهنگي که شما انتخاب کرده ايد اعلام و با آهنگ هايي که کارشناسان و موسيقي دانان انتخاب کرده اند مقايسه و بررسي خواهد شد.

اين کار در ايران حداقل در زمينه موسيقي کار تازه اي است که البته شايد نقص هايي را هم به همراه داشته باشد، اما کمک مي کند که جامعه موسيقي تصوير درستي از ذائقه مخاطب پيش روي خود ببيند و فاصله اي را که بين ذائقه مخاطب و موسيقي دان وجود دارد، درک کند. شايد اين فاصله کم باشد يا خيلي زياد اما هر چه هست دانستن آن مهم است و مي تواند بسيار تعيين کننده باشد و به فضاي راکد موسيقي تکاني دهد. ما مي خواهيم اين آب راکد تبديل به رودي خروشان شود. هر کسي که دوستدار موسيقي در ايران است، چنين آرزويي دارد. هر کسي که در تنهايي خود آهنگي را زمزمه مي کند يا با شنيدن ترانه اي خيلي چيزها را به ياد مي آورد. موسيقي نمي گذارد فراموش کنيم.

در روزهاي آينده ستون آهنگ هاي ماندگار را در همين صفحه بخوانيد.